Η Μαρία-­Ιζαμπέλλα συνθέτει το παζλ της προσωπικότητας αξιόλογων Λεμεσιανών

Σε αυτό το #hashtag φιλοξενεί την αφηγήτρια λαϊκών παραμυθιών, λαογράφο και ιδρύτρια του μουσείου «Το Πλουμιστό Ψωμί», Δωρίτα Βοσκαρίδου.

 

Πριν χρόνια, είχα διαβάσει μια φράση που φώλιασε μέσα μου κι ας μην θυμάμαι την πηγή της: «Μοίραζα την καρδιά μου σαν να ήταν ψωμί και δεν μου απέμεινε ούτε ένα ψίχουλο». Στην περίπτωση όμως της Δωρίτας Βοσκαρίδου, όσο αυτή μοιράζει απλόχερα τα παραμύθια της και την τέχνη του ψωμιού, τόσο μαγικά πλάθει κι άλλη αγάπη με τα δυο της ακούραστα χέρια, με τις πλουμιστές της λέξεις. Είναι η ίδια μια αστείρευτη πηγή, μα και υπέρμαχος και προστάτης, της λαϊκής σοφίας του νησιού μας.

 

Έφτασε το 1971 στην πόλη μας κι αφού σπούδασε, εργάστηκε για χρόνια ως οδοντίατρος. Ακόμη και τότε, κατά τη διάρκεια μιας επέμβασης, έλεγε στα παιδιά παραμύθια για να δαμάσει τον φόβο τους. Σήμερα, είναι πλέον μία από τις πιο αξιόλογες αφηγήτριες του νησιού. «Η οδοντιατρική με δίδαξε πειθαρχεία των χεριών» ομολογεί χαμογελώντας, καθώς εγώ εστιάζω στα χέρια της,  που ακολουθούν τη φωνή της στις κινήσεις τους, σαν τελετουργία. Όταν σε κάποιο σημείο της συζήτησής μας η ιστορία εμπεριέχει πόνο, χαμηλώνει την ένταση της φωνής της και τα χέρια της παγώνουν. Τις λέξεις που πονάνε πιο πολύ, ασυνείδητα,  τις λέει σχεδόν ψιθυριστά. Ακόμη και η σημερινή συνέντευξη παίρνει την μορφή ενός ακόμη παραμυθιού που θα αφηγηθεί... «Κόκκινη κλωστή δεμένη, στην ανέμη τυλιγμένη. Δώσ' της κλώτσο να γυρίσει, ΠΑΡΑΜΥΘΙ ν’ αρχινίσει».

 

 

Ποια πράγματα θεωρείς ως θησαυρό σου;
Τα πέντε εγγόνια μου.

 

Ο τίτλος ενός παραμυθιού που λάτρευες να ακούς μικρή…
Ένα ποίημα…μια ιστορία… «Η Χιώτισσα του Βασίλη Μιχαήλιδη», που μου «απάγγελλε» κι εξιστορούσε η γιαγιά μου η Αναστασία, η δασκάλα.

 

Ποιες είναι οι πιο σημαντικές δεξιότητες και τα χαρακτηριστικά ενός καλού αφηγητή;
Να είναι Αληθινός. Να δημιουργεί σχέση με τον ακροατή. Να έχει αγάπη κι έρωτα γι’ αυτό που κάνει. Να αποδίδει ελεύθερα την ιστορία, να είναι ο εαυτός του, να έχει το χάρισμα να ταξιδεύει τους ακροατές στον ορατό και αόρατο κόσμο. Να υπηρετεί το παραμύθι και να χαρίζει την ιστορία σε μικρούς και μεγάλους.

 

Περίγραψε μια στιγμή απόλυτης ευτυχίας για σένα;
Η στιγμή που τα όνειρα παίρνουν σάρκα και οστά.

 

Τι θα ήθελες να πεις σε κάποιον που έχει «φύγει» και ποιος θα ήταν αυτός;
Στη μάνα μου που υπήρξε ο επίγειός μου Άγγελος: «Με έπλασες με Αλήθεια και με Αγάπη. Σε ευχαριστώ!»

 

Με ποιον ήρωα/ηρωίδα παραμυθιού ταυτίζεσαι και γιατί;
Μ’ έναν παπαγάλο που άνοιξε τα πολύχρωμα φτερά του και πέταξε από το ανοικτό παράθυρο φωνάζοντας «ΦΤΟΥ ΞΕΛΕΦΤΕΡΙΑ», γιατί η διαδρομή της ζωής μου κινείται μέσα σε απόλυτη ελευθερία.

 

Πώς μια οδοντίατρος έγινε αφηγήτρια;
Όλοι είμαστε εν δυνάμει αφηγητές, φτάνει να μπορέσουμε να υπηρετήσουμε τον προφορικό λόγο μέσα από τα παραμύθια, να έχουμε την αγάπη να μεταδώσουμε την ιστορία και να την αφήσουμε να ταξιδέψει…

 

Αν «η φαντασία είναι πιο σημαντική από τη γνώση» Α. Αϊνστάιν, ποιος ο ρόλος του παραμυθιού στη σύγχρονη κοινωνία;
Τα παραμύθια που απευθύνονται στα παιδιά αποτελούν πολύτιμη πνευματική τροφή για τη σωστή συναισθηματική τους ανάπτυξη. Δημιουργώντας εικόνες το παιδί μέσα από το παραμύθι μαθαίνει να νικάει τους φόβους του, να συνδιαλέγεται, να αναπτύσσει τη φαντασία του, να προετοιμάζεται για τις δυσκολίες της ζωής. Πολύτιμα τα λαϊκά παραμύθια, που μέσα από τη σοφία χιλιάδων χρόνων, καταφέρνουν και σήμερα να διδάσκουν και να ταξιδεύουν τον ακροατή σε κόσμους μαγικούς.

 

Η προετοιμασία, η παρασκευή, ο διάκοσμος και το ψήσιμο του ψωμιού είναι όντως μια τελετουργία;
«Ζεστό ψωμί καλοζυμωμένο σαν την αγάπη της μάνας, με πολύν ήλιο πάνω στη φλούδα του, με πολλά δάκρυα μέσα στην ψίχα του… » Γράφει ο Ν. Βρεττάκος στο ποίημα «Το αμίαντο χέρι». Όλη η ευγένεια κι η αρχοντιά της νοικοκυράς αποτυπωμένη σ’ ένα ψωμί. «Το ψωμί εν ο βασιλιάς του σπιθκιού» λέει μια κυπριακή παροιμία.

 

Το ψωμί είναι…
Ο κτύπος της καρδιάς.

 

Μια απορία ή σκέψη που έχεις αποθηκεύσει στο κινητό σου είναι:
Την απάντηση του, μόλις τεσσερισήμισι χρονών, εγγονού μου Αντρέα στην ερώτησή μου: «Τι κάνεις πριν κοιμηθείς;»

«Καμ(μ)ιά φορά, γιαγιά, σαν κλείσουν τα μάτια από τα σκοτάδια, τα δάκρυα ξεπλένουν την καρδιά.»

 

Τι φοβάσαι;
Τη στιγμή που δεν θα μπορώ να προσφέρω.

 

Ο Γιουβενάλης, Ρωμαίος σατιρικός ποιητής, είπε: «οι άνθρωποι του λαού θέλουν μόνον άρτον και θεάματα». Ισχύει;
Η φράση άρτος και θεάματα λέγεται συνήθως περιπαικτικά στις περιπτώσεις που οι κυβερνώντες χρησιμοποιούν εφήμερες απολαύσεις για να παραπλανούν τον λαό από τα ουσιαστικά προβλήματα που τον απασχολούν. Στο μουσείο «Το Πλουμιστό Ψωμί» προσφέρεται πνευματική τροφή μέσα από την ιστορία, τον πολιτισμό του ψωμιού και τα λαϊκά παραμύθια. Φυσικά και ΓΕΥΣΗ του ψωμιού, αν οι επισκέπτες το επιθυμούν.

 

Τι ρόλο παίζουν τα χέρια ενός αφηγητή στην εξιστόρηση ενός μύθου;
Τα χέρια του αφηγητή κρατούν την κόκκινη κλωστή που ταξιδεύει τον ακροατή μέσα από τα μονοπάτια της ιστορίας. Ξετυλίγουν την κλωστή που περνά πάνω από βουνά, λαγκάδια, δάση και σπηλιές, για να φτάσει στο τέλος στη λύτρωση. Τα χέρια γεμάτα φως, δείχνουν τον δρόμο…

 

Τι αναμνήσεις έχεις από τα παιδικά σου χρόνια και λυπάσαι που τα εγγόνια σου δεν θα τις ζήσουν, αλλά και τι έζησες και εύχεσαι να μην χρειαστεί να το βιώσουν ποτέ;

-Απόλυτη ελευθερία στην ομορφιά της φύσης. Γεύσεις, μυρωδιές, ήχους πρωτόγνωρους.

-Ανήκω στη γενιά που πέρασε τις εμπειρίες με τον πόλεμο του 1963-1964 (μάχες της Τηλλυρίας) και την εισβολή του 1974. Ας μην ξανασυμβούν ποτέ!

 

Τι θα ήθελες να αφήσεις ως κληρονομιά σε αυτή την πόλη, αλλά και γενικότερα στο λαό μας;
Η αγάπη μου για τις παραδόσεις και τον πολιτισμό του λαού μας με οδήγησε στη δημιουργία του πρώτου μουσείου ψωμιού της Κύπρου, στην πόλη μας τη Λεμεσό. Η ιστορία και ο πολιτισμός του ψωμιού της Κύπρου ξεκινά από την αρχαιότητα. Το κυπριακό ψωμί ήταν πασίγνωστο για την ποιότητα και τη γεύση του. Δεν είναι τυχαίο που ο Αθηναίος το αναφέρει στο έργο του, Δειπνοσοφιστές: «Μα είναι φοβερό να δης και να τα προσπεράσεις της Κύπρου τα ψωμιά και καβαλάρης να’σαι γιατί σαν τον μαγνήτη τους τραβούν τους πεινασμένους. »

Στο μουσείο «Το Πλουμιστό Ψωμί» προσπάθησα να αποτυπώσω με ένα κομμάτι ζυμάρι ό,τι διάβασα, είδα και άκουσα από τις σπουδαίες νοικοκυρές και μαστόρισσες του πλουμιστού κυπριακού ψωμιού. Αποτέλεσμα της έρευνάς μου ήταν και η έκδοση του βιβλίου «Το πλουμιστό ψωμί της Κύπρου» .

 

Αγαπημένες μυρωδιές και γεύσεις της Λεμεσού είναι…
Η μυρωδιά της θάλασσας κι ενός φρεσκοζυμωμένου πλουμιστού ψωμιού.

 

Σε ποια ηλικία έφτασες στη Λεμεσό και τι σου είχε κάνει εντύπωση για την πόλη μας τότε;
Έφτασα στα δεκαοκτώ μου. Μου έκανε εντύπωση η ύπαρξη ακόμη της γειτονιάς. Η σχέση που δημιουργούσαν οι άνθρωποι. Ο πρωινός καφές με τον γείτονα και εκείνα τα «ιπτάμενα πιάτα» με τα καλούδια που έστελναν οι γειτόνισσες από πόρτα σε πόρτα.

 

Τα παραμύθια λένε πάντα την αλήθεια;
Τίποτα πιο αληθινό από ένα λαϊκό παραμύθι, φτάνει να έχεις την αγάπη και τον τρόπο να το διηγηθείς για να μπορέσει να ταξιδέψει στις καρδιές των ανθρώπων.

 

 

 

Καθόμαστε στην κουζίνα και με ρωτά για πολλοστή φορά τι να με κεράσει. Νιώθω πως έχει μια εσωτερική ανάγκη προσφοράς. Θέλει να χορταίνουν οι άνθρωποι και κυριολεκτικά, μα και μεταφορικά από τις ιστορίες και από την αγάπη που θα τους μοιράσει. «Η ψυσιή μου εν ψουμί» μου λέει. «Τόσο πολύ έχει μπει μέσα μου η ιερότητα του ψωμιού.»

Η Δωρίτα είναι προστάτης μιας κληρονομίας που μας αφορά όλους... της αλήθειας του τόπου μας, της γλώσσας μας, της παράδοσης και του πολιτισμού που παρέμεινε για χρόνια κρυμμένη στο ζύμωμα, στα συστατικά του άρτου και στο πλούμισμά του. «Θέλω να θυμάστε την αφήγηση και όχι τον αφηγητή.» Αυτό είναι η μόνη της έγνοια... να προστατέψει την τέχνη της αφήγησης και την ιστορία του ψωμιού. Να αναδείξει τη σοφία εκείνων των απλών κι αμόρφωτων ανθρώπων που έμαθαν πώς να παρηγορούν τον πόνο τους και να απαλύνουν τις δυσκολίες της καθημερινότητάς τους με λέξεις, φαντασία, συντροφικότητα και ένα ζεστό ψωμί στη μέση του οικογενειακού τραπεζιού.

 

Μαρία-Ιζαμπέλλα Αχιλλέως


IAN8919-2







 

 

IAN8988

 

 

WHO IS WHO

Γεννήθηκα στην Πάφο. Αποφοίτησα από το Παγκύπριο Γυμνάσιο Λευκωσίας το 1971. Σπούδασα οδοντιατρική στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών κι εργάστηκα στη Λεμεσό ως οδοντίατρος στον ιδιωτικό τομέα. Η μεγάλη αγάπη μου για την παράδοση και τον πολιτισμό του τόπου μας με οδήγησε στην καταγραφή κι έκδοση του βιβλίου «Το Πλουμιστό Ψωμί της Κύπρου» και τη δημιουργία του πρώτου μουσείου ψωμιού στη Λεμεσό , του Πλουμιστού Ψωμιού.

 

Χιλιάδες μαθητές Σχολείων επισκέφθηκαν το Μουσείο όπου παρακολούθησαν ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την ιστορία και τον πολιτισμό του ψωμιού. Λατρεύω τα Λαϊκά παραμύθια και καθημερινά αφηγούμαι στα παιδιά και στους ενήλικες. Αποφοίτησα από τη Σχολή Αφηγηματικής Τέχνης Μύθων και Παραμυθιών Ελλάδος και έχω αφηγηθεί πολλά παραμύθια σε μουσεία, βιβλιοθήκες, πολιτιστικούς χώρους, σε κήπους και χωριά, στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Αγαπώ ότι είναι Αληθινό.

 

- Η συνέντευξη θα κυκλοφορήσει στην έντυπη «ΛΕΜΕΣΟΣ», την Παρασκευή, 1η Φεβρουαρίου.

- Eυχαριστούμε τον Αντρέα Ιερείδη για τη φωτογράφιση.

 

IAN8931

 

IAN8939

 

IAN8928

 

IAN8954-2

 

 

Διαβάστηκε 1860 φορές

Leave a comment

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα της Κύπρου! Η εφημερίδα «Λεμεσός» είναι η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα όχι μόνο της πόλης και επαρχίας Λεμεσού αλλά και παγκύπρια. Κυκλοφορεί κάθε Παρασκευή σε χιλιάδες αντίτυπα και διανέμεται δωρεάν... [περισσότερα]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: P & E Publishers & Advertising Ltd
Διεύθυνση: ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΟΜΟΝΟΙΑΣ 67,
EVIS COURT, ΓΡ.1, 3052, ΛΕΜΕΣΟΣ
Email: elemesos@cytanet.com.cy
Τηλ: 25877464, 25877465, 99348555
Fax: 25565325

Top